HLV Lucescu trò chuyện cùng phóng viên của tờ The Guardian (Anh) vào tháng 3/2026.

*Thổ Nhĩ Kỳ - Romani: 0h thứ Sáu 27/3,giờ Hà Nội.

Lucescu đã kinh qua hàng nghìn trận đấu trên cả cương vị cầu thủ lẫn HLV,nhưng thử thách trước mắt có lẽ là cam go nhất. Hai trận play-off này sẽ quyết định việc Romania có thể trở lại ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới sau 28 năm hay không.

Ở tuổi 80,sức khỏe đã suy giảm,Lucescu chưa hề đánh mất nguồn năng lượng hay tình yêu rạo rực với quả bóng tròn. Từ tháng 12 năm ngoái,ông đã phải nhập viện ba lần,nhưng hiện tại,bên ly espresso,ông vẫn say sưa đàm đạo về sự nghiệp lừng lẫy,về trận bán kết play-off với Thổ Nhĩ Kỳ ngày 27/3,và về Ukraine - nơi ông từng coi là quê hương thứ hai. Tuy nhiên,ông từ chối tiết lộ chi tiết bệnh tình vì không muốn nó trở thành tâm điểm của dư luận trong những tuần then chốt sắp tới.

"Khi bác sĩ nói tôi có thể tiếp tục cầm quân,tôi chỉ tập trung vào những gì mình phải làm cho Romania",ông chia sẻ với báo Anh Guardian trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi. "Tôi đã trao đổi với Liên đoàn và họ nói rằng chưa tìm được phương án thay thế nào khả dĩ. Thú thực,thể trạng của tôi không ở mức tốt nhất,tôi đã có thể rút lui nếu có lựa chọn khác. Nhưng tôi nhấn mạnh rằng mình không thể ra đi như một kẻ hèn nhát. Chúng ta phải tin vào cơ hội vượt qua vòng loại của mình".

Lucescu đã sụt cân khá nhiều,nhưng gương mặt ông vẫn bừng sáng mỗi khi nhắc đến bóng đá. Niềm đam mê ấy vẫn vẹn nguyên như những ngày đầu. Trước khi trở thành một HLV lừng danh,ông từng là thủ quân dẫn dắt Romania tại World Cup 1970. Năm đó,đội bóng áo tam tài (lam-vàng-đỏ) đối đầu Brazil của Pele,nhà ĐKVĐ Anh và Tiệp Khắc. Romania đánh bại Tiệp Khắc 2-1 và chỉ thua sát nút trước Brazil và Anh. Lối chơi của họ dưới thời cố HLV huyền thoại Angelo Niculescu sau này được công nhận là nguồn cảm hứng cho Pep Guardiola và phong cách tiki-taka sau này.

"Chúng tôi giành lấy những kết quả phi thường khi chơi theo cách của mình",Lucescu nhớ lại. "Khi đó,chúng tôi biết rất ít về thế giới bên ngoài vì sống dưới một chế độ khép kín. Kỳ World Cup trên đất Mexico năm đó chỉ có 16 đội tham dự. Chúng tôi đã cố gắng phô diễn lối đá sở trường: những pha phối hợp ban bật nhuần nhuyễn để khắc chế sức mạnh thể chất của đối thủ. Sau năm 1970,mọi thứ ở ĐTQG đều thay đổi và chúng tôi đánh mất bản sắc của mình".

Lucescu (trái) là đội trường của Romania thi đấu ở World Cup 1970. Ảnh: AFP

Một thập kỷ sau giải đấu đó,Lucescu được trao cơ hội dẫn dắt Romania lần đầu tiên khi mới 36 tuổi. Ông đưa đội tuyển đến với Euro 1984,giải đấu bấy giờ chỉ có 8 đội,và suýt giành vé dự World Cup 1986.

"Khi xây dựng đội tuyển hơn 40 năm trước,tôi muốn những cầu thủ trẻ phải khát khao cống hiến cho Romania",Lucescu kể. "Tôi trao cơ hội cho họ ở cấp độ ĐTQG. Tôi muốn những cầu thủ có động lực mạnh mẽ và biết kiểm soát cảm xúc. Tôi muốn xây dựng sự tự tin trong tâm trí họ,đó là chìa khóa dẫn đến thành công. Những thập niên 1980 và 1990 đầy ắp vinh quang. Dù sau này các cầu thủ đều ra nước ngoài thi đấu khi chế độ cũ sụp đổ,họ vẫn luôn giữ sợi dây liên kết bền chặt với màu áo đội tuyển".

Năm 1983,chính Lucescu đã trình làng cậu thiếu niên 18 tuổi Gheorghe Hagi,người sau này trở thành cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá Romania. Hagi sau đó khoác áo cả Real Madrid lẫn Barca,và tiếp tục là học trò của Lucescu tại Brescia rồi Galatasaray. Lucescu tại vị đến năm 1986,đặt nền móng vững chắc giúp Romania góp mặt tại ba kỳ World Cup liên tiếp là 1990,1994 và 1998,cũng như các kỳ Euro 1996 và 2000.

Sự nghiệp ở cấp CLB của ông cũng vang dội không kém,với các điểm dừng chân tại Inter Milan,Galatasaray,Besiktas,Zenit St Petersburg,Shakhtar Donetsk và Dynamo Kyiv. Trong một thời gian dài,ông là HLV thành công thứ hai thế giới với hơn 30 danh hiệu lớn nhỏ,chỉ đứng sau Sir Alex Ferguson trước khi bị Guardiola vượt qua.

Nhiệm kỳ thứ hai của ông tại Romania bắt đầu ngay sau Euro 2024. "Tôi cảm thấy mình có nghĩa vụ phải dẫn dắt đội tuyển",Lucescu tâm sự. "Đó không chỉ là trọng trách lớn lao,mà là sự tri ân cho tất cả những gì bóng đá Romania đã ban tặng tôi. Tôi nợ mảnh đất này. Đây chưa bao giờ là chuyện tiền bạc hay danh hiệu,vì tôi đã có đủ rồi. Tôi hy vọng có thể giúp thay đổi tư duy của bóng đá Romania từ khía cạnh tâm lý".

Ngay cả khi đang nằm trên giường bệnh,Lucescu vẫn giữ liên lạc thường trực với các học trò và ban huấn luyện,đồng thời không ngừng mổ xẻ các trận đấu của đối thủ Thổ Nhĩ Kỳ. "Chúng tôi chuẩn bị bước vào một bầu không khí nghẹt thở",ông chia sẻ. "Tôi hiểu tường tận sân nhà của Besiktas. Khi rời CLB,tôi vẫn còn hai năm hợp đồng nhưng đã quyết định để lại toàn bộ số tiền thù lao cho đội bóng,với cam kết chắc chắn rằng họ sẽ dùng nó để tái thiết SVĐ. Đó là một trong những sân đấu tuyệt vời nhất mà tôi từng đặt chân đến. Mỗi khi đối phương có bóng,khán đài sẽ tạo ra một sức ép khủng khiếp. Tôi thực sự không biết liệu có ‘phương thuốc’ nào để chế ngự được thứ âm thanh náo động mà họ tạo ra hay không. Tôi sẽ phải quán triệt cho các học trò của mình,đặc biệt là những người chưa từng chơi bóng tại Thổ Nhĩ Kỳ,về những gì đang chờ đợi họ".

Lucescu biết rõ những thử thách trên sân cỏ,nhưng có những điều khác lại khiến ông không khỏi ngỡ ngàng. "Tôi thực sự bất ngờ trước sự thay đổi của mọi thứ kể từ khi tôi trở lại dẫn dắt Romania",ông kể. "Ngày nay,tìm kiếm một lời khen ngợi sao mà khó khăn đến thế? Tôi nói đùa vậy thôi,chứ tôi thực sự hy vọng những người đang chỉ trích chúng tôi hãy nhìn nhận mọi việc theo cách khách quan và đặt đúng bối cảnh,đừng bằng sự thù ghét. Chúng ta thấy tin giả lan truyền nhanh chóng và thao túng công chúng ra sao. Những gì khả thi của 40 năm trước,nay đã trở thành không tưởng trước sự bùng nổ của công nghệ và truyền thông. Nhưng bạn không thể xây dựng bất kỳ điều gì nếu luôn bị bao vây bởi một môi trường tiêu cực. Như thế là bất khả thi".

Quá trình chuẩn bị cho trận gặp Thổ Nhĩ Kỳ diễn ra không hề suôn sẻ. Sau hàng loạt ca rút lui,Lucescu tiếp tục mất đi sự phục vụ của thủ thành Ionut Radu thuộc biên chế Celta Vigo và tiền vệ Marius Marin ở Pisa do chấn thương. Cả hai lẽ ra sẽ có tên trong đội hình xuất phát. Tuy nhiên,Lucescu không phải mẫu người hay than thân trách phận.

"Tôi cần những cầu thủ ra sân và dồn cả tâm can vào thảm cỏ",ông khẳng định. "Tôi không cần họ chỉ nỗ lực trong hai giờ đồng hồ hay một vài ngày. Tôi muốn các tuyển thủ phải là những người ưu tú nhất. Tôi thường xuyên gọi điện cho các học trò,nhắc nhở họ phải làm cái này,cái kia. Bởi tôi không cần họ chạy 3 km trong một buổi tập. Trong một trận đấu,bạn phải chạy tới 11 km! Nếu không được thi đấu,tôi bảo họ phải tập luyện nhiều hơn bất kỳ ai khác. Hãy vào rừng,ra công viên mà chạy bộ và rèn luyện. Mọi thứ đều bắt đầu từ bộ não. Chính tư duy sẽ thiết lập nên phông nền cho thành công hoặc thất bại".

"Tôi trò chuyện với họ rất thường xuyên",Lucescu nói tiếp. "Các cầu thủ thường xuyên hỏi thăm sức khỏe của tôi và cảm ơn vì tôi vẫn sát cánh cùng đội tuyển. Trong các buổi họp chiến thuật,tôi phải cực kỳ nhanh gọn. Cầu thủ ngày nay thường mất tập trung sau khoảng 10 phút. Bạn phải biết cách truyền tải những điều cốt lõi nhất vào đúng quãng thời gian họ còn tập trung cao độ".

Thành công lớn nhất của Lucescu (trái) là giúp Shakhtar vô địch UEFA Cup (tiền thân của Europa League) năm 2009.

Lucescu từ chối nói quá sớm về tấm vé dự vòng chung kết World Cup 2026,khi trước mắt họ sẽ phải vượt qua Slovakia hoặc Kosovo trong trận chung kết play-off nếu đánh bại Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên,tâm trí ông lại luôn đau đáu về Ukraine,đội tuyển nằm ở một nhánh play-off khác. Ông từng để lại một di sản vô tiền khoáng hậu sau 12 năm tại Shakhtar Donetsk và ba năm tiếp nối cùng Dynamo Kyiv.

Lucescu vẫn luôn nhớ về tổ ấm mà ông buộc phải rời bỏ vào năm 2014. Ông từng ở Donetsk khi những tiếng súng đầu tiên vang lên 12 năm trước,và có mặt tại Kyiv khi cuộc xung đột nổ ra vào tháng 2/2022. "Tôi vẫn giữ liên lạc với các học trò cũ và bạn bè tại Ukraine. Tình hình ở đó thật kinh khủng. Tôi nhớ mình rời Donetsk năm 2014 khi xung đột bắt đầu tại Donbas. Tôi bỏ lại căn hộ với đầy đủ đồ đạc bên trong và chưa bao giờ quay trở lại. Tôi không biết ngôi nhà của mình giờ ra sao nữa,cũng chẳng có chút tin tức nào vì chúng tôi đã phải chuyển CLB khỏi Donetsk",ông nhớ lại.

Gác lại những hồi ức,Lucescu trở lại với thực tại và trận play-off đang đến gần. "Tôi mừng cho các cầu thủ",ông khẳng định. "Họ đã vươn tới đây trong những hoàn cảnh ngặt nghèo. Họ bôn ba thi đấu cho các CLB khắp thế giới,từ Trung Quốc đến các quốc gia vùng Vịnh,từ các giải hạng dưới châu Âu đến giải quốc nội Romania. Họ nỗ lực thích ứng và khẳng định tên tuổi,giống như bao người dân Romania đang lao động ở nước ngoài".

"Tôi hy vọng các học trò của mình coi trận đấu này là một cột mốc để phân định ‘trước’ và ‘sau’. Nó có thể định nghĩa cả một thế hệ. Việc được dự World Cup sẽ là một thành tựu phi phàm. Không phải cho cá nhân tôi,mà cho cả đất nước Romania",Lucescu nhấn mạnh.

Hoàng Thông (theo Guardian)